Marlena Wiktor-Popławska Adwokat · Łódź

Unieważnienie kredytu frankowego: jak wygląda rozliczenie z bankiem po wyroku

Wyrok unieważniający umowę frankową otwiera etap rozliczeń. Wyjaśniam, kto komu co zwraca, kiedy bank może żądać kapitału i co dzieje się z hipoteką.

adw. Marlena Wiktor-Popławska · Izba Adwokacka w Łodzi

Wyrok stwierdzający nieważność umowy kredytu frankowego to dla wielu kredytobiorców koniec kilkuletniego sporu. Prawnie jest to jednak dopiero początek rozliczeń z bankiem. Warto wiedzieć, jak one wyglądają, zanim zaczniesz rozmawiać z bankiem o zamknięciu sprawy.

Umowa przestaje istnieć. Co z pieniędzmi?

Nieważna umowa nie wywołuje skutków od samego początku. Obie strony muszą więc zwrócić sobie to, co świadczyły:

  • kredytobiorca: kapitał, który bank mu wypłacił,
  • bank: wszystkie raty, prowizje, opłaty i składki ubezpieczeń pobrane na podstawie umowy.

Sąd Najwyższy przesądził, że są to dwa odrębne roszczenia (tak zwana teoria dwóch kondykcji). Bank nie może po prostu odjąć spłaconych rat od kapitału i uznać sprawy za zamkniętą. Każda strona dochodzi swojego. W praktyce strony najczęściej potrącają wzajemne należności albo zawierają ugodę rozliczeniową, dzięki czemu do zapłaty zostaje tylko różnica.

Czy bank może żądać więcej niż kapitału

Przez kilka lat banki domagały się od kredytobiorców dodatkowego „wynagrodzenia za korzystanie z kapitału". Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 15 czerwca 2023 r. (C-520/21) uznał, że bank nie może żądać od konsumenta takich świadczeń. W tym samym kierunku poszedł Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22).

Kiedy roszczenie banku się przedawnia

Ta sama uchwała wyjaśniła, od kiedy liczy się przedawnienie roszczenia banku o zwrot kapitału: co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował wobec banku związanie umową. Termin wynosi trzy lata i kończy się z ostatnim dniem roku kalendarzowego. Czy w Twojej sprawie roszczenie banku jest jeszcze wymagalne, czy już przedawnione, zależy od dat konkretnych pism i trzeba to sprawdzić indywidualnie.

Zarzut zatrzymania i potrącenie

W procesie banki często podnoszą zarzut zatrzymania: zwrot rat uzależniają od jednoczesnego zwrotu kapitału. Z kolei kredytobiorca, który spłacił już więcej, niż wynosił kapitał, może dokonać potrącenia. Wybrany sposób rozliczenia wpływa na to, od kiedy należą się odsetki za opóźnienie, dlatego warto go zaplanować, zanim zapadnie prawomocny wyrok.

Hipoteka i BIK

Po prawomocnym wyroku i rozliczeniu z bankiem pozostają formalności:

  • wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej na podstawie wyroku albo zgody banku na wykreślenie,
  • uporządkowanie wpisów w BIK, tak by umowa nie figurowała już jako zobowiązanie kredytobiorcy.

Banki nie zawsze robią to same i od razu. Warto dopilnować obu spraw, zwłaszcza gdy planujesz sprzedaż mieszkania albo nowy kredyt.

A jeśli kredyt jest już spłacony

Spłata kredytu nie zamyka drogi do sądu: przedmiotem sporu jest ważność umowy, a nie to, czy nadal trwa. Przy kredytach spłaconych dawno szczególnego znaczenia nabierają jednak terminy przedawnienia roszczeń kredytobiorcy, tym bardziej nie warto odkładać analizy umowy.

Masz wyrok albo dopiero rozważasz pozew? Zobacz, jak prowadzę sprawy frankowe, albo napisz do mnie.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień publikacji.

Porozmawiajmy o Twojej sprawie

Pierwsza rozmowa pozwala ocenić sytuację i zaplanować kolejne kroki. Zadzwoń albo napisz, odpowiadam możliwie szybko.