Marlena Wiktor-Popławska Adwokat · Łódź

Odszkodowanie a zadośćuczynienie: czym się różnią i dlaczego warto żądać obu

Odszkodowanie pokrywa straty, które da się policzyć, a zadośćuczynienie ból i krzywdę. To dwa osobne roszczenia, a w wielu sprawach należą się oba naraz.

adw. Marlena Wiktor-Popławska · Izba Adwokacka w Łodzi

Po wypadku większość osób słyszy od ubezpieczyciela jedno słowo: „odszkodowanie". Tymczasem prawo przewiduje dwa różne roszczenia, a w wielu sprawach przysługują oba naraz. Kto o tym nie wie, łatwo zostawia na stole sporą część należnych pieniędzy.

Odszkodowanie: pieniądze za to, co da się policzyć

Odszkodowanie wyrównuje szkodę majątkową, czyli wszystko, co da się wyrazić rachunkiem, fakturą albo utraconym wynagrodzeniem. Przy szkodzie na osobie (art. 444 Kodeksu cywilnego) obejmuje między innymi:

  • koszty leczenia, rehabilitacji, leków i dojazdów na wizyty,
  • koszty opieki, także wtedy, gdy pomagała rodzina i nikt nie wystawił rachunku,
  • zarobki utracone w czasie leczenia,
  • rentę, gdy poszkodowany trwale stracił część zdolności do pracy albo jego potrzeby wzrosły,
  • zniszczone rzeczy: pojazd, ubranie, telefon.

Odszkodowanie wymaga dowodów. Im lepiej udokumentowany każdy wydatek, tym trudniej go zakwestionować, dlatego warto od pierwszego dnia zbierać paragony, faktury i zaświadczenia.

Zadośćuczynienie: pieniądze za krzywdę

Zadośćuczynienie (art. 445 k.c.) dotyczy krzywdy, czyli tego, czego nie da się wycenić fakturą: bólu, cierpienia, strachu, utraty sprawności, zmiany planów życiowych. Nie ma tu tabel ani cenników. Sąd ocenia każdą sprawę indywidualnie, biorąc pod uwagę między innymi:

  • rozmiar i trwałość obrażeń,
  • długość i uciążliwość leczenia,
  • wiek poszkodowanego i to, jak wypadek zmienił jego codzienność,
  • rokowania na przyszłość.

Procent uszczerbku na zdrowiu, który ustala lekarz orzecznik ubezpieczyciela, jest tylko jedną ze wskazówek. Ta sama blizna może znaczyć zupełnie co innego dla emerytki i dla dwudziestolatka, który pracuje z ludźmi.

Śmierć osoby bliskiej: dwa roszczenia rodziny

Gdy w wypadku ginie ktoś bliski, rodzina także może dochodzić dwóch świadczeń z art. 446 k.c.:

  • odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, na przykład gdy zmarły utrzymywał rodzinę albo prowadził dom,
  • zadośćuczynienia za krzywdę, czyli za ból po stracie i zerwanie więzi.

Do tego dochodzi zwrot kosztów leczenia i pogrzebu, a w określonych sytuacjach także renta dla osób, wobec których zmarły miał obowiązek alimentacyjny.

Najczęstsze błędy po wypadku

Przyjęcie pierwszej propozycji bez sprawdzenia, za co ją wyliczono. Decyzja ubezpieczyciela powinna wskazywać, jakie świadczenie przyznano. Jeśli wypłacono zadośćuczynienie, a pominięto koszty opieki czy utracone zarobki, można domagać się ich osobno.

Podpisanie ugody „zamykającej" sprawę. Ugoda, w której poszkodowany zrzeka się dalszych roszczeń, zwykle zamyka drogę do dopłaty, nawet gdy skutki wypadku okażą się poważniejsze, niż się wydawało. Zanim ją podpiszesz, pokaż ją prawnikowi.

Czekanie zbyt długo. Roszczenia o naprawienie szkody na osobie przedawniają się co do zasady po trzech latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej. Gdy szkoda wynika z przestępstwa (na przykład z wypadku drogowego, za który sprawca odpowiada karnie), termin jest dłuższy: dwadzieścia lat od popełnienia przestępstwa.

Od czego zacząć

  1. Zbierz dokumentację medyczną i rachunki, od pierwszej wizyty na SOR-ze.
  2. Zachowaj dokumenty zdarzenia: notatkę policji, oświadczenie sprawcy, protokół powypadkowy.
  3. Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi sprawcy i wymień w zgłoszeniu wszystkie roszczenia: osobno odszkodowanie, osobno zadośćuczynienie.
  4. Jeśli decyzja nie odpowiada rozmiarowi szkody, nie musisz jej akceptować: przysługuje reklamacja, a potem droga sądowa.

Nie wiesz, które świadczenia należą się w Twojej sytuacji? Zajrzyj na stronę o odszkodowaniach i zadośćuczynieniach albo napisz do mnie, a wstępnie ocenię, czego możesz się domagać.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień publikacji.

Porozmawiajmy o Twojej sprawie

Pierwsza rozmowa pozwala ocenić sytuację i zaplanować kolejne kroki. Zadzwoń albo napisz, odpowiadam możliwie szybko.